De toeristische ontwikkeling in Tenerife kwam ruim 40 jaar geleden op volle snelheid en met deze evolutie heeft een aantal buitenlandse ondernemers geprobeerd om een graantje mee te pikken. Belangrijke bouwpromotoren en dito bouwondernemingen hebben toen geïnvesteerd in de toeristische sector. Sommigen hebben hun investering ruim terug verdiend, anderen zijn van een kale reis terug gekeerd. 

In 1973 begon een Duits bouwbedrijf aan de realisatie van een hotelcomplex op een droomlocatie in Añaza, tussen de TF-1 en de kustlijn. Een complex dat uitkeek over de zuidelijke oceaan, op een boogscheut van Santa Cruz, moest the place to be zijn om in Tenerife te verblijven, maar 46 jaar later staat op deze plaats nog altijd een skeletbouw. Jawel, daar staat, na al die jaren, nog altijd een ‘hotel zonder sterren’. Een statig doorkijkje dat nooit zal afgewerkt worden. Wel wordt het ooit afgebroken.

Op de Canarische Eilanden gebruikt men daarvoor een significant woord. Mamotreto betekent een groot, log, onhandelbaar en onbruikbaar ding en staat aldus voor ‘overbodig en slecht gemaakt object’. Deze noemer wordt gebruikt voor alles wat nutteloos is en kan variëren van een meubel tot een building. 

Iedereen kent wel ergens een plaats waar een mamotreto staat; als je van Guargacho naar Costa del Silencio rijdt via de Calle Olimpia, net vooraleer je rechts mee volgt om de Costa binnen te rijden, staat het op je linkerzijde; een bouwskelet. Het meest bekende mamotreto staat in San Andrés; de parkeergarage die de laatste tijd regelmatig de pers haalt. Het grootste staat in Añaza en is 21 verdiepingen hoog.

De administratie bij de lokale overheden kon 40 jaar geleden de snelle toeristische evolutie niet volgen. Toen was deze nog zo loom, ondoorzichtig en traag dat veel bouwpromotoren aan de bouw van appartementen en hotels begonnen vooraleer zij de nodige vergunningen op zak hadden. De redenering die daarachter schuilde was: …door te beginnen verliezen wij geen tijd, de administratie vergunt ons deze bouwconstructies wel want de regering is zelf vragende partij naar een toeristische expansie op het eiland. Soms lukte deze redenering, soms ook niet…

Na tientallen jaren van commercieel en politiek debacle stelt het Hooggerechtshof van Canarias (TSJC) in een arrest dat het gebouw moet afgebroken worden. Uit onderzoeken en inspecties blijkt dat de constructie van het gebouw nauwelijks is aangetast. De Duitse kwaliteit zit stevig in de constructie. Je kunt gerust morgen aan de afwerking beginnen, alsof er geen tijd tussen zat. Maar dat is utopisch denken.

De geschiedenis van dit bouwwerk is op zijn minst opmerkelijk te noemen. Het begint in 1973 toen een Duits bedrijf de gronden kocht die toen nog bij de gemeente El Rosario hoorden. In mei ’73 wordt de bouw gestart en in een mum van tijd reikt deze woontoren 21 verdiepingen hoog. Precies één jaar later slaat het noodlot toe. In volle oliecrisis worden investeringen ingetrokken, de economische groei stokt, er is inflatie en er is een stijging van de staatsschulden, niet alleen in Spanje maar ook in Duitsland, het land waar de fondsen vandaan kwamen.

“Toch heeft men gepoogd om dit resort in opbouw te redden van de ondergang. Men heeft geprobeerd om het arrest van het Hooggerechtshof op een ander spoor te krijgen, maar het mocht niet baten” zegt José Ángel Martín, eerste schepen in de gemeenteraad van Santa Cruz. De uitspraak leunt aan bij rechtspraak uit 1998 waarin staat dat het gebouw werd opgetrokken binnen de bouwvrije afstand vastgesteld in de ‘Ley de Costas’ van 26 april 1969.

Waarom het dan nog niet afgebroken werd is te wijten aan de voortdurende procedures en aan de hoge kostprijs om het af te breken: meer dan € 1.000.000. Wie zal dat betalen? Daar klemt het schoentje. De bouwpromotoren zijn eind namelijk de jaren ’70 vertrokken met de noorderzon en hebben het gebouw achtergelaten voor wat het waard was. Na een lange zoektocht komt de administratie op het eiland tot de conclusie dat de bouwfirma in Duitsland niet meer te traceren valt en als dusdanig kunnen promotoren niet meer opdraaien voor de afbraakkosten.

Maar nu staat het er nog. Een hotel zonder sterren en zonder gasten. Ooit wordt het afgebroken en krijgt de kustlijn opnieuw een puur uitzicht. De vraag is enkel wanneer. ¿Mañana …?


UPDATE 06-05-2017
De dienst Ruimtelijke Ordening van Santa Cruz kondigde in december 2016 aan dat het gebouw zeker wordt afgebroken, nadat het Hoger Gerechtshof dit had bevolen na een jarenlange juridische procedure.
De vraag is natuurlijk wie voor deze kosten zal opdraaien. Het antwoord is eenvoudig: de eigenaar. Niet alleen de sloopkosten maar ook een aantal disciplinaire maatregelen zal hij over zich heen krijgen.
Maar is deze nog onvindbaar? Stedebouw is sedert een tijdje aan een heuse speurtocht begonnen en er zijn aanwijzingen gevonden over de mogelijke verblijfplaats van de bouwheer, die ook de eigenaar is. Men onderzoekt nu de complexe juridische weg om de kosten van de sloop terug te vorderen.
Wordt zeker vervolgd …


UPDATE 18-09-2018
Heeft de speurtocht naar de eigenaar(s) of naar de wettelijke erfgenamen van de eigenaar(s) iets opgebracht? Je zou het bijna denken …!
Om veiligheidsmaatregelen wil de gemeentelijke overheid van Santa Cruz de mamotreto volledig ontoegankelijk maken voor iedereen die niet in een dergelijke bouwconstructie thuis hoort. Daarvoor zal er een omheining geplaatst worden van vier meter hoog rondom het betonskelet.
Prijskaartje: € 100.000.
Maar een omheining plaatsen rondom iets waarvan je geen eigenaar bent kan niet. Ook op Tenerife niet. Daarvoor moet de rechtbank haar goedkeuring geven door middel van een subsidiaire executie. In de procedure die daarvoor gevoerd wordt, wordt ook gevraagd dat enkel de gemeentelijke overheid toelating kan geven aan personen of bedrijven om het betonnen skeletgebouw te betreden.
Op de omheining komen er posters aan de buitenkant, die in verschillende talen waarschuwen voor het gevaar. Op deze manier hoopt men junkies, jongeren, urbexfotografen en iedereen die er niets verloren heeft, buiten te houden.
Nog is het einde niet in zicht…