zaterdag, februari 24, 2024
HomeBlogNieuwsEEN BUS OP CANARIAS IS EEN GUAGUA
spot_img

EEN BUS OP CANARIAS IS EEN GUAGUA

Een bus op Canarias is een guagua en waarom dit zo is, kunnen we maar voor negenennegentig procent bewijzen. Guagua spreek je in het Spaans uit als het fonetische gwagwa. Raar woord, maar eenmaal je wat meer ingeburgerd bent geraakt op Tenerife is het Canarische woord even gebruikelijk als tenderete, chacho, papear en mi niño.

Het woord guagua wordt binnen Spanje, met uitzondering van Puerto Real (Cadíz), enkel op de Canarische Eilanden gebruikt en vindt zijn oorsprong vermoedelijk in Cuba. Guagua is het resultaat van een fonetische aanpassing van het Engelse woord ‘waggon’ of ‘wagon’ dat door Spaanssprekende mensen verkeerdelijk werd uitgesproken. 
Het is niet met zekerheid geweten of guagua eerst op de Canarische Eilanden werd gebruikt en mee is geëmigreerd door Canariërs die in de 20ste eeuw massaal naar Cuba verhuisden of dat de Cubanen het woord hebben meegebracht toen ze later met velen immigreerden op de Canarisch Eilanden.

Cuba of Islas Fortunadas

Het woord zou afkomstig kunnen zijn van het Amerikaanse vervoersbedrijf ‘Washington & Walton Company Incorporated’, die ‘Wa & Wa’ als logo op hun voertuigen aanbracht. Maar veel vroeger, in La Revista de Cuba, in nummer 6 uit 1859 vinden we het woord reeds terug in het artikel La guagua del Pinar del Sur waarin wordt uitgelegd dat guagua feitelijk een lapsus is en autobús betekent. Deze lapsus is nadien op de Canarische Eilanden massaal gebruikt geworden. Maar het kan ook duiden op een klanknabootsing – een onomatopee – van het geluid dat de bussen maakten toen ze langzaam tuffend door een bergachtig gebied reden.  

De oorsprong van het woord ‘guagua’, dat verwijst naar de bus op de Canarische Eilanden, moet in feite worden gezocht aan het begin van de 20e eeuw in Cuba, toen een groot aantal Spaanse immigranten, velen van hen afkomstig van de Islas Fortunadas, daarheen trokken op zoek naar van werk. Een bus op Canarias is een guagua en daar werd lang onderzoek naar gedaan.

Amerikaanse invloeden

Sinds 1898 behoort Cuba niet langer tot Spanje en kwam het onder de controle van de Verenigde Staten, die geleidelijk lijnwagens en bussen op hun grondgebied implementeerden. Het Engelse woord voor deze voertuigen was wagoon, wat wagen betekent en dat door Spaanstaligen werd uitgesproken als guagon. Wat daarna gebeurde is vreemd. De Spaanse immigranten die later terugkeerden naar de Canarische Eilanden gebruikten het woord ‘guaga’, dat van het verkeerdelijk uitgesproken ‘guagon’ was afgeleid.

De Cubaan Esteban Pichardo (1836) geeft in zijn Diccionario Crítico Etimológico geen datum bij het woord guagua, hoewel dit woord voor hem van Cubaanse oorsprong is. Onder Amerikaanse invloeden werden koetsen eertijds wagoons genoemd, maar later ook militaire transportwagens en zelfs de middelgrote auto die werd gebruikt voor het vervoer van mensen. Het is dus hoogstwaarschijnlijk dat de naam van deze voertuigen de tijd overleefden en verder werden gebruikt na de Cubaanse onafhankelijkheidsoorlog in 1898, de Amerikaanse bezetting die erop volgde en later, gedurende de economische afhankelijkheid van het Antilliaanse eiland.

Lexicografie

Wat de Canarische Eilanden betreft, komt woord guagua niet voor in de woordenschat gedurende de eerste twee decennia van de 20ste eeuw. J. Reyes (1918) neemt de uitdrukking guagua voor Tenerife op maar niet als een woord dat refereert naar een bus. Later hadden Luis en Agustín Millares het in de Léxico de Gran Canaria (1924) en in Cómo hablan los canarios (1932) het over de Amerikaanse oorsprong van het woord. Volgens hen waren de bussen toen grote auto’s die het vervoer verzorgden tussen Puerto de la Luz en de wijk San José.

Volgens de getuigenissen van ouderen werd op Tenerife in de vroege jaren veertig het woord jardinera gebruikt om het openbaar vervoermiddel aan te duiden, maar het woord deed eerder aan een tuinman denken en werd niet veralgemeend.
Rekening houdend met wat de eerste lexicografen schreven en de historische beschrijvingen daaromtrent, kunnen we ervan uitgaan dat het woord guagua in Cuba ontstond en van daaruit naar de Canarische Eilanden werd gebracht. Een bus op Canarias is een guagua.

Hieronder staat de originele tekst van het document van de Academia Canaria Lengua waarin staat dat de oorsprongsbenaming hoogstwaarschijnlijk uit Cuba komt.    

TERUG NAAR STARTSCHERM


Geïnteresseerd in Tenerife? Word dan lid van de grootste Tenerife-familie
Abonneer u op onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het nieuws op Tenerife. 
Vul hieronder uw voornaam en een geldig e-mailadres in. Klik daarna op Abonneren.

Abonneer op onze nieuwsbrief en blijf steeds op de hoogte van het laatste Tenerife Nieuws!
Abonneer op onze nieuwsbrief en blijf steeds op de hoogte van het laatste Tenerife Nieuws!
Guy Devos
Guy Devoshttp://www.tenerifeconnect.be
Ik heb Tenerife steeds een centrale plaats gegeven en heb het eiland binnen mijn redactioneel en journalistiek netwerk steeds kunnen binden in mijn teksten. Het eiland waarop ik reeds decennialang verliefd ben heeft mij kunnen verleiden tot het schrijven van drie boeken, een aantal leesbrochures, en duizenden artikels, columns en proza. Informatie en nieuwsfeiten zijn de producten, pen en papier zijn de middelen terwijl betrokkenheid het zetmeel is. Het resultaat wil ik met iedereen delen. Ik moest het eerst zelf ontdekken, daarna pas kon ik het verwoorden want we zitten met duizend draden aan onze herkomst vast. Ik niet ..., ik ben enkel op de verkeerde plaats geboren. © Op alle werken rust een copyright. Niets van deze werken mag worden gedupliceerd, onder welke vorm ook, zonder toestemming van de auteur.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

magazine

#272 FEBRUARI 2024

#271 JANUARI 2024

#270 DECEMBER 2023

#269 NOVEMBER 2023

- Reclame -spot_img

gastronomie

VIJGEN OP HET MENU

MOJO EN GOFIO

seb leeson consulting

weer

EEN ZONNIGE KERST

KOUDEPUT BOVEN CANARIAS

COLUMN GUY

VLIEGEN NAAR TENERIFE

OUD EN VOL VERLANGEN

- Reclame -spot_img

COLUMN KIM

- Reclame -spot_img

WEETJES

WONEN EN WERKEN OP TENERIFE

NAZORG OP TENERIFE

spot_img