De geschiedenis van en over Tenerife heeft reeds een lange weg afgelegd. Oorlogen en veldslagen waren daarbij schering en inslag. Je zou dit kunnen definiëren als de periode tussen ‘Menceyes en Franco’. Eén veldslag steekt er echter met kop en schouder bovenuit. Toch wat betreft heldhaftigheid. 

Tussen 22 en 25 juli 1797 probeert een Brits eskader bestaande uit negen schepen en 3.700 soldaten, onder leiding van admiraal Horatio Nelson, om de haven van Santa Cruz de Tenerife in te nemen en het fort aldaar te veroveren. Vandaar zouden hij en zijn manschappen dan de rest van Tenerife en nog later de andere eilanden veroveren. Ten minste, dat was het plan.
Onder het voorwendsel om een fregat aan te meren met goederen uit het oosten geraakte hij de haven niet binnen, dus werden de grote middelen ingezet. Admiraal Horatio Nelson verdedigde zijn aanval met de argumenten dat het eiland onvoldoende militair werd verdedigd en dat de afstand naar Spanje te groot was om onmiddellijk versterking toegestuurd te krijgen. Materieel en manschappen spraken in zijn voordeel en bovendien was de Engelse vloot de belangrijkste en grootste ter wereld. Dit zou een fluitje van een cent worden.

Generaal Gutierrez, bevelvoerder van de Canarische strijdkrachten, was een strategisch genie en plande een perfecte verdediging met de beperkte middelen die beschikbaar waren. Zijn ervaring als soldaat zou daarbij in zijn voordeel spelen. Hij had deelgenomen aan zeven oorlogen en had de Britten reeds twee keer verslagen. Een keer nabij de Falklandeilanden en een keer bij Menorca. Ook in de slag rond de haven van Santa Cruz gebruikte hij zijn kunde en zijn kennis, maar hij zette ook in op de motivatie en de gedrevenheid van zijn krijgers. Met succes. 

Deze oorlogsactie, die bekend staat als de Gesta van 25 juli 1797 is een van de belangrijkste verjaardagen in de geschiedenis van de Canarische Eilanden. 

De aanval van de Engelsen op Santa Cruz paste in een groter ambitieus strategisch plan. De Canarische archipel lag geografisch perfect om als tussenstop te gebruiken voor de lange zeereizen naar Amerika en Afrika. Van het Suezkanaal was toen nog geen sprake, dus moest men helemaal rond Afrika varen om het Verre Oosten te bereiken. Het eerste doel was poot aan grond te krijgen om het gebied volledig te kunnen controleren. Militair en economisch.
Maar zover is het niet gekomen. Generaal Gutierrez was Admiraal Nelson te slim af.

Een legende vertelt ons daarover het volgende.
Op een warme zomerdag anno 1797 keek een dartele boerendochter vanaf het Anagagebergte en zag de Engelse armada die naar de hoofdstad Santa Cruz voer. Zij rende in allerijl naar het dichtste militair garnizoen en verwittigde bijtijds de Canarische troepen die de verrassingsaanval konden afwenden.
Vanaf de versterkte burchten en vanuit de hoofdstedelijke opgestelde defensie konden de artillerietroepen de felle aanval afslaan. Er wordt verteld dat het kanonnengebulder van het historisch kanon ‘El Tigre’ de aanvallers verdreef. In werkelijkheid waren het doelgerichte artillerievuur en de impact van de kanonballen de oorzaak. Het kanon werd in ere gehouden en staat nu te kijk in het ‘Museo Regional Militar’ in Santa Cruz.
Na het militaire treffen en het afdruipen van admiraal Nelson en zijn troepen ondernam generaal Gutierrez een humaan en uiterst vreedzaam initiatief. Hij stuurde Nelson en de zijnen een brief waarin hij de tactische aanval en het militaire optreden loofde. Samen met deze brief stuurde hij ook kaas en wijn van het eiland mee.
Kort nadien stuurde Nelson een brief terug als eerbetoon, en als dank voor de ontvangen goederen liet hij Angelsaksische kaas en wijn aan de Canarische troepen bezorgen. Zo zie je maar dat het leven samenhangt van toevalligheden en dat deze toevalligheden kunnen leiden tot een onvoorspelbaar lot. Daarmee ontstond een zekere collegialiteit, een verborgen sympathie tussen de admiraal en de generaal, en dus ook tussen de troepen uit Tenerife en Engeland.
Zoals ik zei, een verhaal dat is ontstaan in de volksmond en door overlevering tot bij ons is gebracht. Een mondeling of schriftelijk vertelde doorgave van verhalen over gebeurtenissen, situaties of personen, waarvan men veelal niet kan nagaan of het historisch gezien klopt. Toch een mooi verhaal.

Gesta-Cuadro-de-Pedro-de-Guezala