zaterdag, april 13, 2024
HomeBlogWeetjesDODELIJKE VLIEGTUIGCRASH OP TENERIFE
spot_img

DODELIJKE VLIEGTUIGCRASH OP TENERIFE

Dodelijke Vliegtuigcrash Op Tenerife beschrijft de ramp die zich in 1977 voordeed op de luchthaven van Los Rodeos – nu Aeropuerto Norte – La Laguna genoemd – waarbij 583 mensen het leven verloren. Bijna een halve eeuw na dit vreselijk ongeval waarbij twee jumbojets Boeing 747 (B747) tegen elkaar botsten staan we even stil bij de feiten en gaan onze gedachten naar de slachtoffers.

27 maart 1977 begon als een normale zondag op Tenerife. De ochtend registreerde een gemiddelde temperatuur van 20 graden. De lente is net begonnen en de lucht is helder en zonnig. Op zondag is er altijd weinig luchtverkeer op de luchthaven van Los Rodeos. Maar opeens loopt niet alles meer op wieltjes; toevalligheden en omwentelingen bepalen het lot dat op een catastrofe eindigt en geboekt staat als de meest dodelijke vliegtuigcrash op Tenerife.

Aanslag

Op de luchthaven van Gando, op Gran Canaria ontploft er om 12.30 uur een bom in een bloemenwinkel. Mede door een bomdreiging wordt Gando gesloten en alle vliegverkeer wordt omgeleid naar de enige luchthaven van Tenerife, een luchthaven met eerder beperkte ruimte en uitgerust met de hoogstnodige technische middelen.

De aanslag op Gran Canaria veroorzaakt één gewonde, een vrouw die 16 jaar later, in juli 1993, op 42-jarige leeftijd zou overlijden aan de gevolgen. De aanslag en de bomaanslag worden opgeëist door de Movimiento por la Autodeterminación e Independencia del Archipiélago Canario (Mpaiac) – een beweging die zelfbeschikking en onafhankelijkheid eiste van de Canarische Archipel.

Omgeleid

Onder de vliegtuigen die tijdens de vlucht worden omgeleid, bevinden zich twee Boeings 747’s, bekend als jumbo’s, reuzen die de commerciële hebben betekend voor de commerciële luchtvaart. Ze wegen 183.000 kilo, zijn 71 meter lang en hebben een nog nooit eerder geziene capaciteit waarbij ze ruim 500 passagiers kunnen vervoeren.

Op het moment van de aanslag is een jumbo van de Nederlandse luchtvaartmaatschappij KLM, met registratienummer PH-BUF, op weg naar Gando op chartervlucht 4805. Deze was op zondagochtend vertrokken vanaf Schiphol in Amsterdam, met 14 bemanningsleden en 235 passagiers – voornamelijk Nederlanders, maar ook 4 Duitsers, 4 Amerikanen en 2 Australiërs. Er zijn 48 kinderen aan boord en 3 baby’s. Allen gaan ze met vakantie naar het zonnig eiland Gran Canaria en niemand kan voorspellen dat dit zal eindigen in de meest dodelijke vliegtuigcrash op Tenerife.

Gelijktijdig vliegt een jumbojet van de Amerikaanse luchtvaartmaatschappij Pan American Airlines (Pan Am), met registratienummer N736P naar Gando op vlucht 1736. Het vliegtuig steeg de dag ervoor, 26 maart 1977, om 01:29 uur (Greenwich Mean Time) en maakt een tussenstop op John F. Kennedy in New York, om bij te tanken, van bemanning te wisselen en meer reizigers op te pikken. De 380 passagiers hebben nog een tussenstop in Gran Canaria vooraleer verder te reizen naar hun eindbestemming in Griekenland.
Net als in de jumbo van KLM denken de passagiers aan vakantie. Amerikaanse gepensioneerden reizen naar Griekenland om aan boord te gaan van de cruise Golden Odyssey voor een 12-daagse cruise op de Middellandse Zee. Het Nederlandse vliegtuig landt om 13.38 uur op de luchthaven van La Laguna, het Amerikaanse om 14.15 uur.

Verkeersleider

Fernando Azcúnaga (° 1935 in Bilbao) woont op Tenerife sinds hij in 1964 naar Los Rodeos werd overgeplaatst. Daarvoor was hij steward bij Spantax. Hij was een van de drie verkeersleiders in de toren op de bewuste zondag. Hij begint om acht uur ’s ochtends zijn aan dagtaak en wordt afgelost voor de lunch, om daarna verder te werken. Gedurende zijn lunchpose verandert de situatie drastisch. Vliegtuigen die omgeleid zijn van Gando beginnen te landen. De luchthaven raakt overvol.

De luchthaven heeft verouderde faciliteiten, met een beperkte oppervlakte aan aprons (parkings en platform voor vliegtuigen), zeer rudimentaire middelen en geen grondradar. Fernando Azcúnaga en zijn twee collega’s raken gestrest. Ze kunnen de vliegtuigen niet naar wens verplaatsen. De zenuwen staan gespannen in de verkeerstoren terwijl de ene opdracht de andere overruled. Alles wijst erop dat deze situatie niet onder controle kan worden gehouden en dat dit zal lijden tot de meest dodelijke vliegtuigcrash op Tenerife.

Gelukstreffer

Het lot speelde alleen in het voordeel van één passagier, een slanke Nederlandse reisgids met heldere ogen die aan boord van de KLM is. Robina van Lanschot reist naar Gran Canaria om van daaruit naar Tenerife te gaan. Ze gaat 8 dagen doorbrengen met haar vriend, Paul Wessels, die op dat moment op het eiland Tenerife is voor zijn werk. Zodra wordt aangekondigd dat de jumbo wordt omgeleid naar Tenerife, denkt Robina dat ze geluk heeft. Dat is waar ze echt naartoe gaat.

Zo bespaart ze de vlucht van Gando naar Los Rodeos. Een paar uur later zou ze zich realiseren dat haar geluk veel groter is dan ze dacht. Robina doet de nodige regelingen om op Tenerife te blijven. Vanwege veiligheidsprotocollen weigert de luchtvaartmaatschappij haar verzoek. Ze staan niet toe dat een passagier het vliegtuig halverwege de reis verlaat, vooral niet als hij of zij bagage in het ruim heeft. Maar dankzij haar aandringen en het feit dat toevallig de zus van haar vriend, Yvonne Wessels, onder de bemanningsleden is, laten ze haar uit het vliegtuig stappen.

Van Zanten Heeft Haast

Jacob Louis Veldhuyzen van Zanten, 50 jaar oud, kapitein van de KLM-jumbo en het reclamegezicht van de maatschappij, wordt ongeduldig vanaf het moment dat hij via de radio het bevel krijgt om uit te wijken naar Tenerife. Dit is een tegenvaller inzake de strikte rustregels voor bemanningen. Als hij niet snel naar Gando kan vertrekken, zal hij het toegewezen aantal vlieguren overschrijden en moet hij overnachten op Gran Canaria voordat hij terugkeert naar Amsterdam, wat vertragingen, extra kosten en waarschijnlijk een berisping van de maatschappij betekent.

Daarom vult hij de brandstoftanks, een beslissing die uiteindelijk noodlottig zou blijken. Van Zanten’s haast voegt zich bij de enorme moeilijkheid van de jumbo’s om te manoeuvreren op een landingsbaan die niet is ontworpen voor zulke grote toestellen. Dit probleem wordt duidelijk wanneer na 16.00 uur blijkt dat de luchthaven van Gran Canaria weer opengaat voor alle luchtverkeer. Het vliegtuig van Pan Am, dat alle passagiers aan boord heeft, krijgt toestemming om de startprocedure te beginnen. Kort daarna krijgt de cockpitbemanning van de KLM dezelfde opdracht.

Vliegverkeer hervat

Nadat drie vliegtuigen, een 737, een 727 en een DC-8 – zijn opgestegen, beginnen de twee jumbo’s te bewegen. Ze lijken op olifanten in een konijnenhol. Ze gaan van de parkeerplaats naar het begin van de noordelijke landingsbaan – richting Tacoronte – om van daaruit naar het begin van de zuidelijke baan – richting Santa Cruz – te gaan en op te stijgen, de een na de ander met inachtneming van de veiligheidsafstand.

Dichte mist

In deze fase gebeurt er iets dat alles definitief verandert: een dichte mist daalt binnen enkele seconden neer over Los Rodeos, mar de nubes is een fenomeen dat de lokale bevolking maar al te goed kent. Er is minder dan 300 meter zicht. Het blauwe KLM-vliegtuig bereikt het begin van de landingsbaan. De Pan Am moet uitwijken, maar raakt verward door het beperkte zicht en het feit dat de landingsbaanverlichting op dat moment niet werkt. Het komt vast te zitten omdat bovendien de hoek van de verkeerd gekozen afslag het draaien enorm bemoeilijkt. Ook de communicatie met de toren verloopt niet soepel. Er staan nog andere vliegtuigen in de wachtrij, maar zij ontsnappen aan het drama dat het meest dodelijke vliegtuigcrash op Tenerife zal worden.

Fataal moment

Van Zanten’s ongeduld bereikt een hoogtepunt. Hij start de motoren zonder clearance (toelating van de toren). 17.05 uur. De mist wordt nog dichter. De KLM begint met opstijgen zonder toestemming. Van Zanten weet niet dat de Pan Am dwars over de landingsbaan staat, slechts 1.300 meter verderop. Ook de kapitein van de Pan Am, Victor Grubbs, weet niet dat de KLM op hem afkomt. Ze zien niets. Het is 17 uur 6 minuten en 12 seconden. Van Zanten laat de remmen van zijn 747 los en communiceert ‘We gaan’. De toren antwoordt: ‘Oké, wacht met opstijgen. Ik roep u straks op.’ Maar de KLM is al bezig met een onomkeerbare manoeuvre. Om 17 uur 6 minuten 50 seconden rol de mastodont aan 150 kilometer per uur als de Pan Am, op slechts 100 meter afstand, uit de mist verschijnt. De KLM probeert wanhopig op te stijgen. De Pan Am zet ook de motoren aan om hoe dan ook van de landingsbaan af te komen. Stilte op de radio’s. De mist absorbeert alles. Niemand ziet iets op de landingsbaan, enkel mist.

Omvang van de tragedie

De reisgids Robina van Lanschot, die de KLM had verlaten, is onderweg naar Santa Cruz de Tenerife om haar vriend te ontmoeten. Zelfs Azcúnaga, die in de verkeerstoren zit, kan zich niet inbeelden wat er precies is gebeurd. Op het moment van de botsing hadden hij, noch mijn twee collega’s, door wat er gebeurde. Hij kwam erachter toen de piloot van een vliegtuig, dat net onder de toren stond, hem via de radio vertelde dat er brand was op de landingsbaan. Hij hoorde een explosie, maar het leek ver weg en het was geen scherp geluid. Niemand zag of hoorde de botsing door de mist. Toen hij de twee jumbo’s opriep en geen antwoord kreeg, vreesde hij het ergste.

Copiloot van Pan Am

Robert Bragg, de copiloot van de Pan Am, was een van de 63 overlevenden. In de KLM overleefde niemand de crash. De totale balans van het grootste vliegtuigongeluk ooit in de commerciële luchtvaart, als we de aanslagen op de Twin Towers niet meetellen, is 583 doden.

De foto van Bragg, gewond, met een bebloed shirt en gedesoriënteerd net nadat hij het vliegtuig had verlaten, is een van de iconische beelden van de tragedie. Hij bleef vliegen tot 1997. Voor zijn dood in 2017 vertelde hij in verschillende interviews dat hij de ogen sloot op het moment van de impact en het hoofd voorover boog. Hij zag niemand, enkel het vuur dat woedde.
Hij wist niet waar de kapitein was, maar vond hem later in het ziekenhuis. Een paar minuten nadat hij het vliegtuig had verlaten, sprak hij met de luchthavendirecteur, die vertelde dat alles onder controle was. Daarna werd hij naar het ziekenhuis gebracht.

Honderden doden

Antonio Sierra werd uit zijn dutje gewekt door een telefoontje van de civiele gouverneur, Antonio Oyarzábal. Dit onthulde hij in verschillende interviews, toen hij destijds hoofd van de volksgezondheid op Tenerife was. Hij zei dat hij naar Los Rodeos moest gaan omdat er een ongeluk was gebeurd, maar kreeg geen verdere details. Tijdens de lunch hadden ze de jumbo’s over Santa Cruz zien vliegen richting het vliegveld. Toen we daar aankwamen, waren de toegangswegen afgesloten en stond er menigte mensen die nieuwsgierig rondkeek. De gouverneur wachtte hem op en informeerde hem dat er honderden doden waren. Niemand kon vermoeden dat dit de meest dodelijke vliegtuigcrash op Tenerife zou worden.

Om nooit te vergeten

Brandweerman Elías Fernández is binnen een minuut ter plaatse bij de crashlocatie. Hij had die dag dienst op het vliegveld. Ze waren met zijn tienen, inclusief de voorman. Hij had de jumbo’s geparkeerd zien staan. Elías was op ronde op het platform omdat er overal vliegtuigen waren. Op tien vliegtuigplaatsen stonden er twintig dicht bijeen gestald. Wat hij aantrof vergeet hij nooit meer. Dit is het meest gruwelijk moment in de geschiedenis van Tenerife. De KLM gleed 350 meter over de landingsbaan. De brandweer ging er van uit dat dit het enige vliegtuig was, de mist was op dat moment zeer dicht.

Het brandde volledig. Zelfs het blauw van de verf was niet te zien. Al snel werd de brandweer op de hoogte gebracht dat er nog een vliegtuig was. Toen pas realiseerden de hulpdiensten zich de grootte van de ramp. Tussen het geschreeuw van de gewonden, het luchthavenpersoneel en de hulpdiensten ontstond er een enorme chaos. Niets was duidelijk. De rook was zwart en de vlammen vraten alles op. Het ergste komt kort daarna: het bergen van de menselijke resten. Om nooit meer te vergeten.

Ziekenhuizen overvol

Casto Viejo, medisch resident in Traumatologie in het Universitair Ziekenhuis Nuestra Señora de la Candelaria, heeft die nacht dienst op de spoedeisende hulp. Zodra dokter Callicó hem het nieuws brengt, gaat hij de rest van zijn collega’s waarschuwen om zich voor te bereiden. Ambulances begonnen aan te komen, lieten de gewonden achter en gingen weer terug. Er waren niet genoeg ambulances voorhanden om alle slachtoffers van de meest dodelijke vliegtuigcrash op Tenerife in één keer naar de ziekenhuis over te brengen.

Veel ziekenhuismedewerkers meldden zich vrijwillig aan op hun werkplekken, ook al waren ze vrij. Het eerste wat ze deden was een spoedbehandeling uitvoeren. De dokter benadrukte de spectaculaire respons van de Tenerifeños op de oproepen om bloed te doneren. De twee belangrijkste ziekenhuizen op het eiland, de Candelaria en het HUC, raakten overvol.

950 doden in Los Rodeos

Tienduizenden referenties op internet, drie documentaires, duizenden pagina’s in archieven, boeken, talloze herdenkingen voor de slachtoffers.
De botsing van de jumbo’s blijft het ongeval met de meeste dodelijke slachtoffers in de geschiedenis van de commerciële luchtvaart. Dit was het zesde luchtvaartongeval op Los Rodeos sinds 1964. Het was niet het laatste. Drie jaar later, op 25 april 1980, stortte een Boeing 727 van de Britse luchtvaartmaatschappij Dan Air, op weg naar Los Rodeos, neer op de berg El Diablillo, tussen Candelaria, La Victoria en El Rosario, op 1.600 meter hoogte. De piloten braken de landing af omdat er een ander vliegtuig op de landingsbaan was, maar ze gingen naar de verkeerde plaats om te keren. Alle 146 inzittenden kwamen om. In totaal hebben zeven vliegtuigongelukken op Los Rodeos 950 levens geëist.

Nieuwe luchthaven

Na die tragedie veranderde alles. In 1978 werd een internationale luchthaven ‘Reina Sofia’ geopend in het zuiden van Tenerife, maar de meest dodelijke vliegtuigcrash op Tenerife was niet naar aanleiding van de vliegtuigcrash op Los Rodeos, dit was enkele jaren eerder reeds gepland. Nadien werden de veiligheidsvoorzieningen en de faciliteiten van Los Rodeos verbeterd, en er werden systemen geïnstalleerd die essentiële ondersteuning bieden aan piloten in geval van mider goede zichtbaarheid. Er hebben zich geen ongevallen meer voorgedaan en de luchthaven van La Laguna voldoet aan alle kwaliteitsnormen. Het draagt zelfs niet meer dezelfde naam als toen. Tegenwoordig heet het Tenerife Noord Ciudad de La Laguna. De geschiedenis van deze luchthaven kan HIER gelezen worden.

 TERUG NAAR STARTSCHERM 


Geïnteresseerd in Tenerife? Word dan lid van de grootste Tenerife-familie!
Abonneer u op onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het nieuws op Tenerife.
Vul hieronder uw voornaam en een geldig e-mailadres in. Klik daarna op Abonneren.

Abonneer op onze nieuwsbrief en blijf steeds op de hoogte van het laatste Tenerife Nieuws!
Abonneer op onze nieuwsbrief en blijf steeds op de hoogte van het laatste Tenerife Nieuws!
Guy Devos
Guy Devoshttp://www.tenerifeconnect.be
Ik heb Tenerife steeds een centrale plaats gegeven en heb het eiland binnen mijn redactioneel en journalistiek netwerk steeds kunnen binden in mijn teksten. Het eiland waarop ik reeds decennialang verliefd ben heeft mij kunnen verleiden tot het schrijven van drie boeken, een aantal leesbrochures, en duizenden artikels, columns en proza. Informatie en nieuwsfeiten zijn de producten, pen en papier zijn de middelen terwijl betrokkenheid het zetmeel is. Het resultaat wil ik met iedereen delen. Ik moest het eerst zelf ontdekken, daarna pas kon ik het verwoorden want we zitten met duizend draden aan onze herkomst vast. Ik niet ..., ik ben enkel op de verkeerde plaats geboren. © Op alle werken rust een copyright. Niets van deze werken mag worden gedupliceerd, onder welke vorm ook, zonder toestemming van de auteur.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

magazine

#274 APRIL 2024

#273 MAART 2024

#272 FEBRUARI 2024

#271 JANUARI 2024

- Reclame -spot_img

gastronomie

WIJN OP TENERIFE

VIJGEN OP HET MENU

seb leeson consulting

weer

EEN ZONNIGE KERST

KOUDEPUT BOVEN CANARIAS

COLUMN GUY

LENTE OP HET EILAND

WIJ BREKEN UIT

- Reclame -spot_img

COLUMN KIM

- Reclame -spot_img

WEETJES

KOOLSTOFVRIJ TEGEN 2040

NIEUWE FIETSROUTE

spot_img